W ostatnim czasie obserwujemy zaostrzenie i zintensyfikowanie retoryki banków w kwestii wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w wypadku nieważności umów waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego. Stanowisko o zasadności takich roszczeń odszkodowawczych spotykane jest już nie tylko w prasie. Banki podejmują również kroki procesowe oparte na założeniu o istnieniu takich roszczeń, takie jak próby potrącania własnych wierzytelności z tego tytułu z wierzytelnościami dochodzonymi przez kredytobiorców o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnych umów kredytu.
Omawiana kwestia znalazła się wśród sześciu zagadnień prawnych dotyczących spraw „frankowych”, których rozstrzygnięcia przez skład całej Izby Cywilnej domagała się Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego w swoim wniosku ze stycznia 2021 r. (sygn. akt III CZP 11/21). Wprawdzie do dzisiaj nie doczekaliśmy się wydania uchwały w tej sprawie, tym niemniej dała ona asumpt do zajęcia merytorycznego stanowiska wobec przedstawionych do rozstrzygnięcia zagadnień przez rozmaite organy i instytucje, w tym przez Rzecznika Finansowego (stanowisko z 29 czerwca 2021 r.). Rzecznik w sposób kategoryczny i przekonujący opowiedział się przeciwko dopuszczalności formułowania roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału.
Na dzień sporządzania tego wpisu podobne stanowisko spotykane jest w orzecznictwie sądów powszechnych. Autorowi osobiście nie jest znane jakiekolwiek orzeczenie wydane w sprawie frankowej, w którym sąd, orzekając o nieważności umowy kredytu, uwzględniłby jednocześnie roszczenie banku o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Nie dziwi to szczególnie w kontekście, jak się wydaje, braku jakiejkolwiek podstawy prawnej do formułowania tego typu roszczeń. Tym niemniej nie można wykluczać, że w przyszłości znajdą się składy sędziowskie prezentujące pogląd odmienny.
W pierwszej połowie marca b.r. spodziewamy się wydania wyroku w sprawie prowadzonej przez kancelarię przeciwko wrocławskiemu bankowi, który w końcowej fazie procesu zdecydował się na podniesienie zarzutu potrącenia roszczeń o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału z dochodzonymi przez kredytobiorców roszczeniami o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytu frankowego. O stanowisku sądu w przedmiocie rzekomych roszczeń banku postaram się poinformować na blogu. W kolejnym wpisie przedstawię również argumenty podnoszone dotychczas przez sądy na poparcie tezy o braku podstawy prawnej dla żądania zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z kapitału.
Autorem wpisu jest adwokat Wojciech Bruzda
