Zmiany dla architektów i inżynierów budownictwa oraz zmiany w prawie budowlanym. Przepisy epizodyczne dla jeszcze nieuchwalonych warunków technicznych.

Stan prawny: 19 września 2026 r.

Większość zmian wejdzie w życie 2 października 2026 r. Wyjątkiem są przepisy epizodyczne dotyczące warunków technicznych: weszły w życie 2 września, a przewidziany w nich okres dalszego stosowania dotychczasowych regulacji rozpoczyna się 20 września 2026 r.

Wykonanie kary dyscyplinarnej bez dodatkowej uchwały rady izby.

Głównym celem senackiego projektu było usunięcie wątpliwości dotyczących skreślenia z listy członków izby lub zawieszenia w prawach członka po orzeczeniu takiej kary przez sąd dyscyplinarny. Dotychczas w samorządzie zawodowym architektów istniała w tym zakresie rozbieżna praktyka co do podejmowania uchwał przez okręgową radę izby, w niektórych izbach uchwały takie były podejmowane, w innych natomiast praktyka była odmienna – orzeczenia miały samoistny charakter. Tam jednak, gdzie uchwała była podejmowana, powstawało pytanie, czy jedynie wykonywała prawomocne orzeczenie, czy też dopiero uchwała wywoływała skutki wobec ukaranego. Uchwała podlegała przy tym odrębnemu zaskarżeniu, co w praktyce mogło znacznie odroczyć w czasie efektywność orzeczenia sądu dyscyplinarnego.

Po zmianach przewodniczący okręgowej rady izby – jednoosobowo, niezwłocznie po otrzymaniu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego, dokona skreślenia z listy albo wpisze informację o zawieszeniu. Sąd przekaże mu również orzeczenie w celu wykonania kary i odnotowania ukarania w odpowiednim rejestrze. Znika więc definitywnie ewentualna dodatkowa uchwała dotycząca wykonania tych kar, wraz z odrębną ścieżką jej zaskarżania. Zmiana nie dotyczy przy tym zasad zaskarżania samego orzeczenia dyscyplinarnego.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu, rozwiązanie ma uporządkować relację między orzeczeniem sądu, a czynnościami organów izby. Wzorowano je na regulacjach dotyczących innych samorządów zawodowych, w tym adwokatów i radców prawnych.

W pozostałych wskazanych w ustawie przypadkach skreślenia lub zawieszenia, np. z powodu zaległości składkowych, nadal będzie niezbędna uchwała okręgowej rady izby. Nowelizacja wprowadza na jej podjęcie 30 dni od uzyskania wiadomości o zdarzeniu stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia.

Utrata części uprawnień a członkostwo w izbie.

Nowelizacja doprecyzowuje również, że skreślenie z listy z powodu utraty uprawnień budowlanych nastąpi wtedy, gdy ukarany utraci wszystkie posiadane uprawnienia. Analogicznie zakaz wykonywania samodzielnej funkcji technicznej, orzeczony w ramach odpowiedzialności zawodowej, spowoduje zawieszenie w prawach członka izby, jeżeli obejmie wszystkie funkcje, do których wykonywania dana osoba była uprawniona.

Praktyczne znaczenie tej zmiany widać w przypadku osoby posiadającej kilka zakresów uprawnień. Sankcja dotycząca jednego z nich nie będzie sama w sobie podstawą pozbawienia członkostwa albo zawieszenia uniemożliwiającego korzystanie również z pozostałych, co do tej pory budziło wątpliwości w praktyce. Uzasadnienie projektu przedstawia tę zmianę jako doprecyzowanie przepisów, które wcześniej odwoływały się w ogólny sposób do utraty uprawnień lub orzeczenia zakazu.

Wpływ zawieszenia na możliwość wykonywania zawodu i udział w samorządzie.

Do Prawa budowlanego dodano jednoznaczny przepis, zgodnie z którym osoba zawieszona w prawach członka izby nie może w okresie zawieszenia wykonywać samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. Warto tu dodać, że zawieszenie członka izby może być skutkiem rozmaitych przyczyn, w tym również o charakterze sankcyjnym, w szczególności stanowi skutek ex lege orzeczenia kary zakazu wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie w trybie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, albo stanowi samoistnie orzekaną karę w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Znowelizowany art. 43 ustawy samorządowej przewiduje również, że zawieszony członek nie może pełnić funkcji w organach izby, a jego mandat wygasa. Co więcej, czynne i bierne prawo wyborcze nie przysługuje aż do momentu zatarcia kary zawieszenia w prawach członka izby. To istotna zmiana, albowiem o ile zakończy się okres zawieszenia w prawach członka, członek nadal pozbawiony jest czynnego i biernego prawa wyborczego, aż do zatarcia zawieszenia, co może nastąpić nawet po 5 latach od zakończenia zawieszenia.

Niezdany ponowny egzamin – doprecyzowanie trybu i konsekwencji.

Znowelizowany art. 96 ust. 6 Prawa budowlanego dotyczy osoby, na którą w związku z ukaraniem nałożono obowiązek złożenia ponownego egzaminu na uprawnienia. Jeżeli nie zda go w wyznaczonym terminie, właściwa okręgowa komisja kwalifikacyjna wyznaczy termin dodatkowy — nie krótszy niż trzy i nie dłuższy niż sześć miesięcy. Ponowny negatywny wynik będzie podstawą stwierdzenia utraty uprawnień w specjalności i zakresie objętych egzaminem.

Istotą zmiany jest jednoznaczne przypisanie kompetencji oraz określenie zakresu utraty uprawnień. Dodatkowo okręgowa rada izby będzie niezwłocznie otrzymywać odpisy ostatecznych decyzji o zakazie wykonywania samodzielnej funkcji technicznej i o utracie uprawnień. Ma to umożliwić sprawne uwzględnianie tych rozstrzygnięć w sprawach członkostwa.

Zwolnienie od pracy na działalność w izbie.

Dodany art. 13a zobowiązuje pracodawcę do zwolnienia od pracy członka organu izby lub członka izby wykonującego czynności na jej rzecz. Wniosek będzie mogła złożyć okręgowa rada izby, jej przewodniczący, Krajowa Rada Izby albo jej Prezes.

Zwolnienie nastąpi bez prawa do wynagrodzenia od pracodawcy. Zasady i tryb kompensacji wynagrodzenia przez organy samorządu, a także zwrotu kosztów podróży i innych uzasadnionych wydatków, określi Krajowa Rada Izby. Praktycznym skutkiem tego rozwiązania jest stworzenie ustawowej podstawy do łączenia zatrudnienia z wykonywaniem zadań na rzecz samorządu.

Przepisy epizodyczne o dalszym stosowaniu dotychczasowych warunków technicznych.

Szczególną uwagę zwraca dodany do Prawa budowlanego rozdział 10a, obejmujący art. 102a–102c. Na gruncie tych przepisów ustawodawca przewidział dalsze stosowanie przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących do 19 września 2026 r. przez okres 18 miesięcy od 20 września 2026 r.

W praktyce zatem chodzi o swoiste utrwalenie stanu prawnego dla warunków technicznych przez okres półtora roku od 20 września 2026 roku. Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja jest nietypowa: ustawowy mechanizm dalszego stosowania starych warunków technicznych przyjęto, mimo że nowe rozporządzenie nie zostało jeszcze wydane.Typowym rozwiązaniem jest bowiem dopuszczenie stosowania starych przepisów w ramach przepisów przejściowych nowej ustawy lub nowego rozporządzenia. W komunikacie z 18 września 2026 r. ministerstwo potwierdziło, że prace nad nim nadal trwają. Obejmują one warunki techniczne dla budynków i ich usytuowania oraz warunki techniczne użytkowania budynków mieszkalnych.

Osiemnastomiesięczny okres został powiązany ze sztywną datą kalendarzową. Będzie więc biegł niezależnie od tego, kiedy zostanie wydane i wejdzie w życie nowe rozporządzenie. Z perspektywy inwestora istotne jest zatem, że część tego okresu może upłynąć, zanim pozna on ostateczne nowe wymagania.

Nie jest to proste, generalne przedłużenie obowiązywania dotychczasowych rozporządzeń. Ustawa tworzy szczególne podstawy ich dalszego stosowania w opisanych sytuacjach. W odniesieniu do dokumentacji projektowej kluczowe znaczenie ma oświadczenie inwestora złożone organowi prowadzącemu postępowanie.

Na podstawie art. 102a według dotychczasowych przepisów będzie można sporządzić projekt zagospodarowania działki lub terenu albo projekt architektoniczno-budowlany do wniosku o pozwolenie na budowę, wniosku o odrębną decyzję zatwierdzającą taki projekt oraz zgłoszenia budowy. Po złożeniu oświadczenia także projekt techniczny trzeba sporządzić zgodnie z dotychczasowymi przepisami. Będą one ponadto stosowane do decyzji administracyjnych dotyczących całego zamierzenia budowlanego. Rozwiązanie obejmuje również wskazane w ustawie dokumenty legalizacyjne oraz wykonanie obowiązku z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, związanego m.in. ze sporządzeniem projektu zamiennego.

Art. 102b pozwala korzystać ze starych przepisów przy budowie i robotach wymienionych w art. 29 ust. 2 i 4, czyli zwolnionych z pozwolenia oraz zgłoszenia. Z kolei art. 102c dopuszcza utrzymywanie i użytkowanie budynków mieszkalnych zgodnie z dotychczasowymi regulacjami. W tych dwóch przypadkach ustawa nie przewiduje oświadczenia analogicznego do wymaganego przy dokumentacji projektowej.

Praktyczną funkcją tych rozwiązań jest zapewnienie możliwości korzystania ze znanych wymagań w czasie zmiany regulacji. Nie przesądzają one jednak o treści nowych warunków technicznych ani o dacie ich wejścia w życie.

Przepisy epizodyczne, podobnie jak regulacja zwolnień od pracy, zostały dodane w Sejmie. Biuro Legislacyjne Senatu zwróciło uwagę, że wykraczają poza przedmiot pierwotnej inicjatywy, i zgłosiło wątpliwości co do zgodności trybu ich wprowadzenia z konstytucyjnymi zasadami postępowania ustawodawczego.